Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp – phân quyền gắn với chuyển đổi số, việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đặc biệt từ các quốc gia Bắc Âu, đang mở ra nhiều gợi ý giá trị cho các địa phương, trong đó có TP.HCM.
Ngày 20/3, Trường Chính sách công & Quản lý Fulbright phối hợp cùng Đại sứ quán các nước Bắc Âu tổ chức Tọa đàm thường niên với chủ đề: “Thực hiện phân cấp thành công trong kỷ nguyên số – Chia sẻ kinh nghiệm giữa Việt Nam và các nước Bắc Âu”. Sự kiện quy tụ nhiều chuyên gia, nhà hoạch định chính sách nhằm trao đổi các mô hình quản trị tiên tiến, đặc biệt trong bối cảnh số hóa đang diễn ra mạnh mẽ.
TS. Nguyễn Thanh Hòa, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP. HCM, trình bày về chủ đề: “Strategic Takeaways from the Megacity Merger.”
(tạm dịch: Những bài học chiến lược từ việc sáp nhập các siêu đô thị)
Tại sự kiện, ông Nguyễn Thanh Hòa – Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM đã trình bày tham luận với chủ đề: “Strategic Takeaways from the Megacity Merger” – tập trung phân tích những bài học chiến lược từ quá trình sáp nhập các siêu đô thị trên thế giới và gợi mở khả năng vận dụng trong bối cảnh Việt Nam.
Phân cấp không chỉ là “trao quyền”, mà là nâng cao năng lực
Trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước điều chỉnh cấu trúc hành chính, bao gồm việc sáp nhập và mở rộng quy mô đô thị, TS. Nguyễn Thanh Hòa cho rằng đây không đơn thuần là sự thay đổi về địa giới, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình quản trị.
Phiên thảo luận chủ đề "Decentralized and Digital Decision-Making” với sự tham gia (từ trái sang) của TS. Huỳnh Nhật Nam, Giám đốc Chương trình MPP, Trường Chính sách công & Quản lý Fulbright (Điều phối); Bà Hilde Solbakken, Đại sứ Na Uy tại Việt Nam; Ông Are Vegard Haug, Nhà nghiên cứu, Viện Nghiên cứu Phúc lợi Na Uy; và Bà Kiann Stenkjær Hein, Trưởng phòng Phát triển Kinh doanh và Chuyển đổi Số, Cơ quan Dữ liệu Khí hậu Đan Mạch.
Theo đó, để bám sát các định hướng lớn như Nghị quyết 57 về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cũng như Nghị quyết 66 về hoàn thiện thể chế, phân cấp, phân quyền, việc triển khai phân cấp cần được nhìn nhận một cách sâu sắc hơn. Tọa đàm lần này nhận định: Phân cấp hiệu quả không chỉ dừng lại ở việc chuyển giao thẩm quyền, mà phải đi kèm với nâng cao năng lực thực thi tại địa phương. Điều này đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ trên nhiều phương diện:
- Hạ tầng số và dữ liệu
- Công cụ quản trị hiện đại
- Nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ
Thực tiễn tại Việt Nam cho thấy, hơn 700 thủ tục hành chính đã được phân cấp về địa phương. Đây là một bước tiến lớn, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết: từ lãnh đạo đến đội ngũ cán bộ cơ sở cần được trang bị đầy đủ năng lực để vận hành hiệu quả, bảo đảm chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Kinh nghiệm Bắc Âu: Số hóa đi cùng niềm tin và thể chế
Ông Konsta Heikkilä, Trưởng Phụ trách Chương trình về khả năng thích ứng của nền dân chủ, Viện Quản lý Công Phần Lan (HAUS)
trình bày về "Hỗ trợ quá trình số hóa trong quản lý thuế - kinh nghiệm của Phần Lan" theo hình thức trực tuyến.
Các quốc gia Bắc Âu như Đan Mạch, Phần Lan, Na Uy và Thụy Điển được đánh giá là hình mẫu toàn cầu về quản trị công và chuyển đổi số. Điểm chung trong mô hình của họ là:
- Số hóa toàn diện dịch vụ công, lấy người dân làm trung tâm
- Phân cấp mạnh cho chính quyền địa phương, đi kèm trách nhiệm giải trình rõ ràng
- Xây dựng niềm tin công chúng thông qua minh bạch và hiệu quả
- Đầu tư vào kỹ năng số toàn dân, tạo nền tảng cho xã hội số
Ông Are Haug, nhà khoa học chính trị - nhà nghiên cứu, Viện Nghiên cứu Phúc lợi Na Uy trình bày chủ đề "Kinh nghiệm của Na Uy về hệ thống phúc lợi và nền kinh tế chăm sóc số".
Đáng chú ý, các quốc gia này không coi công nghệ là yếu tố duy nhất, mà nhấn mạnh vai trò của thể chế rõ ràng và niềm tin xã hội như nền tảng cốt lõi để chuyển đổi số thành công.
Gợi mở cho TP.HCM trong thúc đẩy chuyển đổi số cơ sở
Từ những kinh nghiệm quốc tế, có thể rút ra nhiều bài học thiết thực cho TP.HCM – địa phương đang đi đầu cả nước về chuyển đổi số:
Thứ nhất, lấy người dân làm trung tâm trong thiết kế dịch vụ số. Các nền tảng số cần thân thiện, dễ sử dụng và bao trùm, đảm bảo mọi nhóm dân cư đều có thể tiếp cận.
Thứ hai, tăng cường năng lực số cho cấp cơ sở. Phường, xã là nơi trực tiếp triển khai dịch vụ công. Do đó, việc đào tạo kỹ năng số, nâng cao năng lực quản trị dữ liệu là yếu tố then chốt.
Thứ ba, phát triển hệ sinh thái dữ liệu dùng chung. Dữ liệu cần được kết nối, chia sẻ liên thông giữa các cấp chính quyền, tạo nền tảng cho ra quyết định chính xác và kịp thời.
Thứ tư, kết hợp chặt chẽ giữa phân cấp và giám sát. Phân quyền phải đi cùng cơ chế kiểm soát minh bạch, đảm bảo tính thống nhất trong toàn hệ thống.
Vai trò của Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM
Trong tiến trình này, Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM đóng vai trò là đơn vị kết nối – dẫn dắt – triển khai, góp phần:
- Phát triển các nền tảng số dùng chung của Thành phố
- Hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn trong chuyển đổi số
- Kết nối với các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp công nghệ để học hỏi và ứng dụng các mô hình tiên tiến
Những định hướng này cũng đang được cụ thể hóa thông qua các chương trình đào tạo, kết nối và chia sẻ kinh nghiệm quản trị số dành cho cán bộ cơ sở.
Ông Phan Chánh Dưỡng Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ Cộng đồng Đinh Thiện Lý tại hội nghị (người thứ hai từ trái qua).
Hướng tới quản trị số hiệu quả và bền vững
Tọa đàm không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn mang ý nghĩa chiến lược, góp phần định hình cách tiếp cận mới trong quản trị công tại Việt Nam.
Các nhà hoạch định, diễn giả chụp ảnh lưu niệm tại hội nghị
Trong giai đoạn phát triển mới, việc kết hợp giữa phân cấp hiệu quả – chuyển đổi số toàn diện – thể chế vững mạnh sẽ là chìa khóa để nâng cao chất lượng dịch vụ công, tăng cường niềm tin của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững.
